Bugun...
Site Haritaları Twitter Sayfamız Facebook Sayfamız
SON DAKİKA
[11:09] Jandarmadan motosikletlere uygulama -- [11:06] AKÇAKOCA'DA KORKUTAN YANGIN! -- [23:25] GÖLYAKA'DA DEPREM! -- [18:00] Sokak’ta Caymaz bir adım önde -- [17:41] Ruandalı yeni öğrencilerle bir araya geldi -- [17:37] BAŞKAN SU KANAL PERSONELİ İLE BULUŞTU -- [17:32] Ekim ayında bin 516 ton iç fındık ihraç edildi -- [17:26] Çelik kasadan gümrük kaçağı sigara çıktı -- [15:59] PARAMPARÇA OLAN KUPADAN SAĞ ÇIKTI... -- [15:23] GAZETECİ TUNCAY TÜRKGÜLÜ MHP'DEN ADAY ADAYI OLDU... --
Yazarlar
Üretici fındık fiyatı bekliyor
3. Göz

3. Göz

20.8.2018 - 08:34
4571 kez okundu
0 bekleyen yorum
0 onaylı yorum

 Türkiye, bir taraftan ekonomik darbe olarak nitelendirilebilecek dolar operasyonunu savuştururken, diğer yandan günlük hayat paniğe mahal vermeden devam ediyor.

Günlük hayatın bir parçası olan fındık hasadı bugünlerde harmana inmiş, piyasa fiyatının oluşması bekleniyor. Ürün fiyatı oluşmayınca fındığını emanete verenlerin sayısı artıyor. Emanete fındık vermek, dolaylı yoldan fındık tekellerine ürünü teslim etmek anlamına geliyor.

Aslında bugün gelinen noktada hem tüccar, hem ihracatçı hem de üretici devletin, dolayısıyla TMO’nun fiyat açıklamasını ve ürün alımını bekliyor.

TMO’nun açıklayacağı fiyat piyasayı yönlendirmede çok önemli bir referans olacaktır. Bu nedenle fiyatın hem üretici hem de ihracatçıyı memnun edecek bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerekiyor.

**

Bugün fındıkla ilgili tartışılan sorunlar 20-30 yıl öncesinde tartışılan sorunlarla aynı. Yani, halen tarımın diğer alanlarında olduğu gibi fındık üretiminde ve sanayisinde de ev ödevleri yapılmamıştır.

Fındık üretim tekeline sahip bir ülke olmamıza rağmen ürünün fiyatlandırmasını becerip yönetememiş; verim, kalite ve gelir noktasında ideal bir yapı kuramamışız.

Konu ile ilgili zaman zaman benzer sorunlar dile getirilmiş ama yapısal çözümler uygulamaya konulamamıştır.

**

Fındıkla ilgili bazı tespitleri tekrar etmekte fayda görmekteyim.

Birincisi, fındık fiyatı Hamburg borsasında değil Türkiye’de belirlenmektedir.

İkincisi, fındık fiyatını büyük tüccarlar (tekelci güç demek daha doğru) belirlemektedir. Tüccarların, fiyat belirlerken rekolte tahminlerini bahane edip, hatta bazı yıllar sipariş rekolte tahminleriyle, fiyatları baskıladıklarına da şahit olmuşuzdur.

TMO’nun piyasaya girmesi fiyatın belirlenmesinde önemli etken olmuş/olmaktadır.

Fındıkla ilgili bir başka önemli gerçek ise; fındığın iç piyasa fiyatı ile ihracat gelirinin paralel seyretmesidir.

İhracat fiyatının düşüklüğü sadece sattığınız fındık miktarını artırmakta, toplam ihracat gelirini ise azaltmaktadır. Yüksek ihraç fiyatı ise toplam geliri artırmaktadır.

Örneğin; fındık üretiminin düştüğü (don olduğu) yıllarda düşük rekolte beklentisi fiyatları artırmış, fındık ihracat geliri de tavan yapmıştır. Yani ihracat gelirimiz yöneticilerin politikalarıyla değil, doğa olaylarıyla zaman zaman tavan yapmıştır.

Bunun anlamı fındık dış talep esnekliğinin düşük olduğudur. Toplam ihracat gelirini artırmak istiyorsanız fındık fiyatlarını belirli düzeyin üzerinde tutmalısınız.

İhracat gelirlerinin değil, sattığı ürün miktarının yüksekliğiyle övünen bir anlayışın fındık sektörüne yön vermeye çalışması bugünkü istikrarsızlıkların temel nedenidir.

**

Toplum çıkarına göre fındık fiyatlarını belirlemeliyiz.

Toplum çıkarı; fındık ihracatından olabildiği ölçüde yüksek gelir elde edilmesini ve üreticileri tatmin edecek bir fiyatın verilmesini gerektirmektedir.

Serbest piyasa ekonomisinde alıcı ve satıcılar tek başlarına fiyatları etkileyemeyecek kadar çok sayıdadır. Oysa fındıkta alıcılar az sayıdadır (oligopol). Bunun için arz-talep dengesini kontrol etmek gerekiyor.

Ayrıca arz esnekliği son derece düşük talep esnekliği çok daha yüksektir. Bu nedenle üreticilerin fındığı piyasada verilen fiyattan satmama şansı ve imkânı yok gibi (acil paraya ihtiyacı vardır, fındığı stoklama imkânı yoktur v.s.).

Dolayısıyla, dengeli bir piyasa fiyatı için düzenleyici bir kurumun devreye girmesi zorunlu.

Fiskobirlik yönetsel zafiyeti nedeniyle bu rolü gereği gibi yerine getirememiştir. TMO ise geçici bir çözümdür.

Yakın tarihte, fındık fiyatlarının tamamen piyasa kartellerine bırakıldığı dönemlerde fiyatların nasıl yerlerde süründüğüne, maliyetlerin altında bir fındık fiyatı oluştuğuna şahit olmuşuz.

**

Sonuç olarak; işçiliği, nakliyesi, gübrelemesi, bakımı gibi maliyetleri dikkate alındığında üreticinin fındıktan asgari ölçüde yararlanabilmesi için TMO’nun açıklaması gereken alım fiyatının en az 15 lira olması gerektiğini söyleyebiliriz.

Zaten kurlardaki artış da dolar cinsinden ihracat fiyatlarını düşürecektir. Dolayısıyla 15 liralık fındık fiyatı, ürünü hammadde olarak kullanan sanayiciler için de makul bir fiyattır.

Tabii ki bu durum (TMO’nun fiyat verip fındık alması) kısa dönemli bir çözümdür. Mutlaka uzun dönemli, regülatör bir kurumla istikrarlı bir fiyat ve üretim politikası altyapısı dizayn edilmelidir.

Ahmet Ulusoy & Yeni Şafak


Facebook Yorumları
HALKIN KÜRSÜSÜ
4571 kez okundu
0 bekleyen yorum
0 onaylı yorum
  SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!


Bu köşe yazısına henüz yorum yapılmamıştır, ilk yapan siz olun!...

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan Duzceninsesi.com.tr sorumlu tutulamaz.

Facebook Sayfamız Twitter Sayfamız Youtube Sayfamız Site Haritaları

YAZARLAR

ŞİMDİ SIRASI MIYDI?

Mehmet Akbacak

ŞİMDİ SIRASI MIYDI?

DOSTUMUZ KİM?

Miraç Kayıhan Karayiğit

DOSTUMUZ KİM?

Evet bu bir savaş

Selçuk Özkurt

Evet bu bir savaş

Gazeteciliğin İlk “Damla” sı

Atilla Gösterişli

Gazeteciliğin İlk “Damla” sı

TEOG olmadığında…

Prof. Dr. Berat Özipek

TEOG olmadığında…

HİNT KENEVİRİ

Özhan KIZILTAN

HİNT KENEVİRİ

7 Haziran’ı Unutmayın…

Mustafa Koloğlu

7 Haziran’ı Unutmayın…

Sınav kaygısı gerekli midir?

Zeliha ŞENÇİÇEK

Sınav kaygısı gerekli midir?

Ya Bizimkiler?

Hülya İşcan

Ya Bizimkiler?

Taraftarın Gözünden…

Yaman Başkahveci

Taraftarın Gözünden…

Şerefenin ışıkları

Hayrullah Altay

Şerefenin ışıkları

8 Mart Kadınlar Günü

Mehmet Keleş

8 Mart Kadınlar Günü

Girişimci olursak ne olur?

Gökhan Cemre Kuzgun

Girişimci olursak ne olur?

Yeşil Düzce'm

Vedat Genç

Yeşil Düzce'm

TÜM YAZARLAR İÇİN TIKLAYINIZ